سيد حسن آصف آگاه
278
سوشيانت منجى ايرانويج (منجى و آخر الزمان در ادبيات پيگويانه زرتشتى با مقدمه استاد پروفسور كريستين بونو) (فارسى)
راندن اشغالگران و مهاجمان از سرزمين ايران است . حال با دقت در معنى و مفهوم اين سخن به اين نتيجه مىرسيم كه درحالحاضر ( يعنى زمان كتابت يا افزودن اين مطالب ) پادشاهى مقتدر و پارسى و سپهسالارى از تخمهء آدميان بر تخت سلطنت ايران وجود ندارد تا با اقتدار مهاجمان و دشمنان را تارومار كرده و از ايران به بيرون براند . با پژوهش در تاريخ مىبينيم چنين وضعيتى به هيچوجه با زمان ساسانيان همخوانى ندارد چون پادشاهان آن عهد نهتنها با قدرت هرچه تمامتر بر سراسر ايرانزمين حكومت مىراندند ، بلكه بر سر تصرف سوريه و آناتوليا نيز با امپراطورى بيزانس در كشمكش بودند . بنابراين مىتوان به اين نتيجه رسيد كه متن ويرايش شدهء نهايى بهمن يشت يا بايد متعلق به دورهء ساسانى باشد كه بهطور كلى قابل پذيرش نيست و يا به دورهء بعد از عهد ساسانيان ، كه تكتك ايرانيان در حسرت از دست دادن اقتدار ملى خويش و سلطهء اعراب سوگوار بوده و در انتظار موعودى نجاتبخش مويه سر مىدادند . اگر توجه كنيم در اصل متن پيشگويى هرجا صحبت از اسكندر و مهاجمان پيشآمده معمولا اين موضوع با عناوين رمزى و ايهامدارى چون « ديوان ژوليده موى از تخمهء خشم » و جز آن ذكر مىشوند . اما در دو جاى بهمن يشت از اسكندر مستقيما و به عنوان سركردهء مهاجمان ياد شده و وى را « براندازندهء دين » و « مهاجم » خوانده است . 31 اگر پيشگويان را در دوران ساسانى فرض كنيم ، پس ذكر اين مطالب بيش از هزار سال پس از مرگ اسكندر بوده ، بنابراين ذكر نام اسكندر و توهين به وى هيچ خطرى را متوجه ايشان نمىكرد . و اين خود دليلى است بر اينكه اولا اصل رسالهء بهمن يشت از دورهء هلنى است و ثانيا اين تغييرات در متن پيشگويى پس از دوران سياه استيلاى مهاجمان روى داده است . همچنين ذكر اين نكته بايسته است كه نويسندگان دوران ساسانى معمولا يونانيان را رومى مىخوانند . 32 بنابراين هرجا كه در بهمن يشت مهاجمان را رومى مىخواند اين تحريف از عهد ساسانى است و هرجا مهاجمان اعراب و مسلمانند ، مسلما اين افزوده بعد از دوران ساسانى و در زمان استيلاى اعراب صورت پذيرفته است . يكى ديگر از نكات مهم و قابل ذكر بهمن يشت اين است كه سنوات هزارههايى كه در اين رساله مطرح شده ، به هيچوجه با واقعيات وفق نمىدهد . اين موضوع بهويژه از اشتباهات تاريخى راجع به دورهء فرمانروايى مهاجمان و هزارهء ظهور هوشيدر تأييد مىشود . « طبق محاسبهء تقريبى وست تاريخ ظهور زرتشت با 660 قبل از ميلاد تطبيق مىكند . از اين قرار ظهور هوشيدر سال 341 م و ظهور هوشيدرماه سال 1341 م و ظهور سوشيانس 2341 ميلادى اتفاق مىافتد » . 33 و چون هزارهء سوشيانس به روايت بندهش تا تن پسين و رستاخيز 57 سال است بنابراين و با محاسبهء وست ، رستاخيز در تاريخ 2398 ميلادى روى خواهد داد . 34